Tarih 9 Eylül 1923, Mustafa Kemal Atatürk ” Halk Fırkası ” adını verdiği ve daha sonra 1924 tarihinde başına Cumhuriyet’te eklenen, bugünkü Cumhuriyet Halk Partisini kurdu.

Takvimler 29 Ekim 1923 tarihini gösterirken de CUMHURİYETİ ilan etti ve bugünkü TÜRKİYE CUMHURİYETİ’nin temeli atılmış oldu.

Seçilen 158 Milletvekili Atatürk’ü Cumhurbaşkanı seçti, O günlerde Dünyada yaşanan bir çok olumsuzluk ve ekonomik sorunlar Türkiye’yi de etkiledi, huzursuzluklar başladı.

Bunun üzerine Atatürk, demokraside bir de muhalefetin olması gerektiğini düşünerek, yakın arkadaşı Fethi Bey’den bir muhalefet partisi kurmasını istedi. Yeni partinin adı Serbest Cumhuriyet Fırkası oldu. Ancak işler düşünüldüğü gibi gitmedi, huzursuzluklar, olaylar arttı, bunun üzerine parti kapatıldı.

ataturk_chp2

CHP tek parti olarak devam etti. Dil Devriminden sonra partinin adı Cumhuriyet Halk Partisi olarak değişti, 1933 yılında da 6 oklu amblem yaratıldı ve kullanılmaya başlandı.

Atatürk’ün 1938 yılında vefatı ile, milletvekilleri – ki o zaman sayı 348 idi – İsmet İnönü’yü Cumhurbaşkanı seçtiler, İsmet İnönü’de Celal Bayar’ı Başbakan seçti.

Bir süre sonra 2. Dünya Savaşı patlak verdi, çok zorlu yıllar, demokrasiye alışmaya çalışan millet ve milletvekilleri, sürekli değişen hükümetler, başbakanlar. Celal Bayar, Refik Saydam, Şükrü Saraçoğlu dönemleri..

Bu arada adını şimdi çokça duyduğunuz Adnan Menderes Aydın’dan CHP Milletvekili.

File0012

Türkiye için önemli bir tarih 29 Mayıs 1945, Şükrü Saraçoğlu’nun kurduğu hükümete güvenoyu oylaması yapılırken, ilk defa 7 milletvekili güvenoyu vermedi, bunların içinde Celal Bayar ve Adnan Menderes’te vardı.

Siyaset şekillenmeye başlıyordu, önce Adnan Menderes ve arkadaşları CHP’den ihraç edildi, bu karara itiraz eden Celal Bayar’da partisinden istifa etti ve hepsi birlikte 7 Ocak 1946’da DEMOKRAT PARTİ’yi kurdular. genel Başkan Celal Bayar oldu.

İsmet İnönü, demokrasiyi istiyordu ama iktidarı da bırakmak niyetinde değildi, o yüzden bir çok demokratik adım atılmasına rağmen, 1947 senesinde yapılması gereken seçimleri DP’yi hazırlıksız yakalayabilmek için 1946 senesine aldırdı ve Türkiye ilk defa birden fazla partili seçimi 21 Temmuz 1946 senesinde yaşadı.

Hiçte adaletli olmayan bir seçimde CHP 396, DP ise 61 milletvekilliği kazandı. Başbakanlığa recep Peker geldi. Fakat Recep peker kavgacı birisi idi, DP ile sürekli gerilim yaşıyorlardı. Bu dönemde DP ile CHP sürekli kavga eder durumdaydılar ve sonunda Cumhurbaşkanı İsmet İnönü 1950 senesinde YARGI denetiminde ilk seçimlerin yapılacağını açıkladı.

14 Mayıs 1950 senesinde ilk çok partili seçim yapıldı. DP büyük bir başarıya imza attı ve seçimlerde 408 sandalye kazandı, 27 yıldır iktidarda olan CHP ise 69 sandalyede kalmıştı.

22 Mayıs’ta Meclis açıldığında artık Cumhurbaşkanı İsmet İnönü değil, Celal Bayar idi. O da hükümeti kurma görevini Adnan Menderes’e verdi.

Artık ipler ve güç Demokrat parti ve Adnan Menderes’in elindeydi. CHP döneminde ne yapıldıysa tam tersi işler başladı, askerler darbe yapacaklar diye emekliye sevk edildiler, türkçe ezan okunurken, ezan serbest bırakıldı.

Türkiye Kore’ye asker gönderdi. Bunun karşılığında 1952 senesinde NATO’ya kabul edildi. Komünizm o günlerde çok büyük tehlikeydi, ona karşı önlemler alındı, ABD-Rusya kapışmalarında Türkiye ABD tarafını seçti ve Dış Politikada onlar ile beraber yürümeyi kabul etti.

gazete1

CHP’nin açtığı Halkevleri kapatıldı, Köy Enstitüleri normal okula çevrildi.Yabancı Sermayeyi teşvik yasası çıkartıldı. yabancı şirketlere petrol arama izinleri verildi. Tarıma önem verildi, dış sermaye kredileri arttı.

2 Mayıs 1954 tarihinde seçim vardı, Demokrat Parti bu seçimde de ezdi geçti CHP’yi. Oyların %57 sini aldı ki bu bir tarihi rekordu, Türkiye’de bir daha hiç parti bu orana ulaşamadı.

1415462779.2628

Ancak seçim sistemi nedeniyle %57 oy oranı DP tam 502 milletvekili çıkardı, CHP ise %35 oy almasına rağmen sadece 31 milletvekili çıkarabildi.

Adnan Menderes tekrar hükümeti kurdu. Bu sefer kendisine daha yakın isimleri seçti. Ama Türkiye’de işler zorlaşmaya başlamıştı. Dış Borç artıyordu.

Bu arada Kıbrıs olayları baş gösterdi. Yunanistan ve Türkiye Londra’da görüşmelere devam ederlerken, Atatürk’ün evine bomba atıldığı iddiası Türkiye’de kanlı 6-7 Eylül olaylarını tetikledi. Rumlara ait bir çok ev tahrip edildi, bir papaz öldürüldü. Bu olaylar DP içinde de çeşitli olaylara neden oldu.

Parti kendi içinde bölündü, bazı DP milletvekilleri ihraç edildi, bazıları istifa etti. Ve Türkiye DP’den ihraç edilen Hüsamettin Cindoruk’un kurduğu üçüncü parti ile tanıştı, Hürriyet Partisi.

İşler iyi gitmiyordu, halk sıkıntılı idi ve bu da huzursuzluklara neden oluyordu. Bunun üzerine DP erken seçim kararı aldı. 1958 de yapılacak seçim 1957 senesine alındı.

27 Ekim 1957 senesinde yapılan seçimde DP %48 oy aldı ve sandalye sayısında ciddi bir düşüş yaşadı, 424 milletvekili çıkardı, CHP ise hem oy oranını hem milletvekili sayısını arttırdı, %41 oy oranı ile 186 milletvekili çıkardı, diğer iki parti de 4 er milletvekili çıkardı.

Ve Türkiye Azınlık Hükümeti tabiriyle tanıştı. Muhalefet %52 oy oranı ile 178 sandalyeye sahipti, iktidardaki DP ise %48 oy ile 424 sandalyeye.

Adnan Menderes yeni hükümeti ile çalışmalara başladı, yatırımlar yapılıyordu, üniversiteler kuruluyordu, tarıma önem veriliyordu, imar hamlesi başlamıştı. Ancak karşısında çok ciddi ve sert bir muhalefet vardı. Yapılan her şey sorun oluyor ve bu sıkı muhalefet karşısında hem siayset, hem halk geriliyordu.

Menderes’in Londra’ya giderken uçağının düşmesi ama kendisinin sağ kurtulması siyaseti yumuşattı. Ancak ekonomi yumuşamadı. Devalüasyon yapıldı ve Dolar 2 liradan 9 liraya çıktı. Dış borçlarını ödeyemeyeceğini ilan edince, o zaman da gündemde olan IMF devreye girdi ve IMF ile ik borçlanma anlaşması imzalandı.

Adnan_Menderes_Kaza

Menderes dış sermayeyi Türkiye’ye çekmek istiyordu, o yüzden büyük şehirlerde sanayileşmeyi dış güçlere bıraktı. Bu da tarım ve hayvancılık için zor bir dönem oldu. İnsanlar köylerini terk edip büyük şehirlere göç etmeye başladılar.İstanbul, Ankara, İzmir gibi şehirlerin etrafında küçük köyler oluşmaya başladı.

Bu arada Menderes NATO standartlarına uymuyor diye Eskişehir Tank Fabrikası ve Kırıkkale Silah Fabrikasını kapattı. Binlerce insan işsiz kaldı.

İşsizlik, ekonomi artarken ve bunlar basında da gündeme getirilince Menderes sertleşmeye başladı. Yılların politikacısı Osman Bölükbaşı’nı seçtikleri için Kırşehir’i il olmaktan ilçeye çevirdi. İsmet İnönü’yü seçen Malatya’yı ikiye böldü ve bugünkü Adıyaman’ı yarattı.

ImageProxy_mvc(30)

Artık iktidar aleyhine yazı yazmak zorlaşıyordu, 1958 yılına kadar 283 gazeteci hapsedildi. Muhalefet partilerinin birleşmesini engellemek için Parti Yasasını değiştirdi.

1959 yılında Amerika’ya uçtu, bir dönem alınan Marshall yardımının devamını istedi. Ama bu isteği reddedildi.

Artık iyice sertleşmişti ve belki de sonunu getiren tariki bir karar aldı. VATAN CEPHESİNİ kurdu. Halkı bu cepheye katılmaya davet tti. Radyolardan Vatan Cephesine katılanların isimlerini okutmaya başladı. Basını tek başına yönetmeye başladı.

0218-demokrat3-1

Bugün Yılmaz Özdil’in yazdığı DİNLEMEYENLER derneği kuruldu ve ertesi gün kapatıldı, insanlar artık iktidar aleyhine hiç bir yazı yazamıyorlar, okuyamıyorlardı.

Artık açık açık CHP’ye saldırılar düzenleniyordu. Bu konuları araştırmak isteyen CHP milletvekillerinin önergelri DP tarafından reddeiliyordu. Bununla başa çıkamayacağını anlayan Menderes bir Tahkikat Komisyonu kurdu ve 15 DP Milletvekili askeri darbe, CHP hakkında araştırmaya girdi.

Sonucunda CHP Başkanı İsmet İnönü’yü 12 oturum meclisten men etti. Buna itiraz eden CHP Milletvekilleri Polis zoruyla Meclisten çıkarıldı.

Ancak sokakta da işler iyi gitmiyordu, bütün üniversitelerde olaylar başlamıştı, Hükümet ise olaylara çok sert önlemler ile yaklaşıyordu, tam bir kaos ve sıkıntı vardı.

Bu protestolar sırasında üniversite öğrencisi TURAN EMEKSİZ bir polis kurşunuyla 28 Nisan 1960 tarihinde hayatını kaybetti. Yine öğrenci Hüseyin Onur ise bacağı kesilerek kurtarıldı.

turan_emeksiz_vurulduguan

Yaşanılan bu olaylara itiraz eden ve hukukun bağımsız olması gerektiğini savunan Yargıtay Başkanı Bedri Köker ve arkadaşları emekliye sevk edildiler.

5 Mayıs 1960 tarihinde hükümete karşı çok büyük bir miting düzenlendi, hemen arkasından 21 Mayıs’ta Harp okulu ve öğrencilerinden oluşan 1000 kişi sessiz bir protesto yürüyüşü yaptılar.

Ve takvimler 27 Mayıs 1960 tarihini gösterdiğinde vatandaşlar radyodan Albay Alparslan Türkeş’in sesiyle uyandılar. ORDU darbe yapmış ve Menderes Hükümetinin yönetimine son vermişti.

401047-3-4-1eaff

Menderes aynı gün Kütahya’da yakalandı ve Yassıadaya hapsedildi.

Yargılamalar başladı ve 17 Eylül 1961 senesinde Adnan Menderes idam edildi.

ankara  (cihan) - basbakanlik devlet arsivleri, gectigimiz aylarda yassiada belgelerinin gizliliginin kaldirilmasinin ardindan 46 yil gizli tutulan belgeler referans alinarak, kitaplastirildi. gazeteci erdal senin kaleme aldigi "yassiadanin karakutusu" adini tasiyan kitapta o gunlere ait bilinmeyen cok sayida ayrinti ortaya cikartiliyor.yassiadanin karakutusu adli kitapta menderesin cok sayida fotografý yer aliyor.(cihan/18.02.2007)